Najciekawsze miejscowości
Zabytki starożytnej Grecji należy zwiedzać z odpowiednim nastawieniem, dopiero wówczas można przybliżyć się nieco do ducha epoki i spróbować uchwycić choćby cień mentalności dawnych mieszkańców Hellady. Warto oddać się głębszej refleksji nad warunkami powstania dzieł i zamierzeniami twórców, co nie jest z resztą trudne pośród monumentalnych marmurów i tajemniczych wyrazów twarzy zaklętych w rzeźbach.
Grecja | Ateny to nie tylko zabytki starożytności (by telemax)
Musimy zdawać sobie sprawę z tego, iż na przestrzeni wieków obraz owej rodzimej sztuki uległ zniekształceniu, poszczególne budynki zmieniały swe funkcje, a muzea, ksiązki i antykwariaty ukazują ją nam w oderwaniu od „naturalnego środowiska”. Warto pamiętać, że Grecy nie żyli w czarno-białym świecie, co może sugerować nieustanna gra marmurów i cienia w ich dzisiejszych ruinach, wszelkie dzieła sztuki, zarówno rzeźbiarskie jak i architektoniczne były kolorowe!
Ateny
Ateny – choć stanowią nieocenioną pamiątkę po starożytnej potędze kraju, współczesne miasto raczej odstrasza, aniżeli urzeka. Miejscami, które należy koniecznie odwiedzić są: Akropol (czyli starożytne ufortyfikowane wzgórze, zwane też „górnym miastem”) i Narodowe Muzeum Archeologiczne, mogące poszczycić się najwspanialszą kolekcją sztuki greckiej w świecie.
Szczyt Akropolis ateńskiej zdobi zespół najwspanialszych budowli z okresu największego rozkwitu architektury greckiej (czyli z V w. p.n.e.). Należą do nich:
Propyleje – monumentalna podwójna brama wsparta na kolumnach doryckich i jońskich, stanowiąca wejście na Akropol. W jednym z jej skrzydeł mieściła się pinakoteka (galeria obrazów).
Partenon – „smagane wiatrem dziecko przestrzeni i piękna”, jest świątynią poświęconą bogini Atenie. Centralne miejsce we wnętrzu tej monumentalnej, doryckiej konstrukcji zajmował 12-metrowy posąg Ateny Partenos autorstwa Fidiasza. Na podziw zasługuje także typowo dorycki fryz tryglifowo - metopowy na zewnątrz i joński tzw. fryz panatenjski okalający cellę.
Erechtejon – to budowla, na którą składa się kilka świątyń. Stanowiła ona miejsce kultu m.in.: Ateny, Posejdona, Zeusa Hypastosa, Erechteusa, Hefajstosa oraz herosa Butesa. Znajdowała się w niej także skała ze śladem po trójzębie Posejdona i miejsce dawnej wyroczni Ateny. Szczególnie piękne jest jedno z wejść do Erechtejonu, które stanowi tzw. „ganek kor”. Belkowanie tego przedsionka dźwiga sześć posągów dziewcząt, zwanych kariatydami, jest to rodzaj kolumn rzeźbionych na kształt postaci kobiecej, często z koszem na głowie.
Na południowym zboczu Akropolu mieszczą się ponadto: monumentalny odeon (budowla poświęcona głównie spektaklom muzycznym), teatr Dionizosa i Asklepion, czyli świątynia boga nauk medycznych.
Delfy
Delfy – starożytni uważali położone pośród skał Parnasu Delfy za środek ziemi. Jest to bardzo tajemnicze miejsce przede wszystkim ze względu na obecność w nim wyroczni. Z bogami komunikowano się za pośrednictwem kapłanek – Pytii. Sanktuarium odkryte zostało w XVII w. Dziś cały Święty Okręg dostępny jest do zwiedzania, znajduje się w nim: święta droga flankowana pomnikami i skarbcami, świątynia Apollina, budynek rady (Buleuterion) i ruiny teatru. Muzeum a Delfach może poszczycić się wspaniałą kolekcją rzeźb. Prawdziwą perełką jest brązowy posąg tzw. Woźnicy (Auriga delficki).
Delos
Delos - przewodniki podają, iż Delos pełne jest „jaszczurek i turystów”. Starożytne miasto leży na zachodnim wybrzeżu owej, niegdyś świętej wyspy. Wedle legendy, jest to miejsce narodzin Artemidy i Apollina. Dlatego też wiele zabytków poświęconych jest temu boskiemu rodzeństwu, m.in.: sanktuarium Apollina, trzy poświęcone mu świątynie: Delijska, Ateńczyków i tzw. Wielka Świątynia. Zachowały się także ruiny sanktuarium Dionizosa, teatru i tajemnicza Aleja Lwów.
Epidauros
Epidauros – w miejscowości tej znajduje się wspaniały starożytny teatr, wzniesiony w IV w. p.n.e. przez Polikleta Młodszego. Ponieważ owo doskonałe dzieło starożytności do dziś nie straciło nic na swej akustyce, jest miejscem odbywania się spektakli dramatu antycznego w ramach corocznego Festiwalu Ateńskiego.
Teatr w starożytności wchodził w skład monumentalnego sanktuarium Asklepiosa – boga sztuki lekarskiej. Niebywałą zaletą zabytku jest fakt, iż prace renowacyjne na jego terenie ograniczono do minimum (przede wszystkim naprawa ławek), co pozwala nam na obcowanie z niemalże nietkniętym ręką współczesnego człowieka wytworem starożytnych budowniczych.
Z samego sanktuarium zachowały się ruiny pomieszczeń „szpitalnych”, domów dla kapłanów-lekarzy, hoteli i budowli o funkcji rekreacyjnej. Makietę ukazującą zrekonstruowany kompleks obejrzeć można w miejscowym muzeum.
Samos
Samos – na wyspie tej, w miejscowości Vathi znajduje się jedno z większych i doskonale wyposażonych Muzeów Archeologicznych w Grecji. Większość jego zbiorów pochodzi w wykopalisk na terenie świątyni Hery (słynny Heraion z Samos), a do najcenniejszych należą: jedno z dwóch odnalezionych na terenie Grecji kultowych zwierciadeł Hery, monumentalny, niemalże 5-metrowy kuros (posąg wyobrażający mężczyznę, najprawdopodobniej Apollina) i wiele darów ofiarnych w stylu orientalizującym (wzornictwo zaczerpnięte m.in. z Egiptu). Ruiny świątyni z VI w. p.n.e., wzniesionej na miejscu mitycznych narodzin bogini Hery, z zachowaną do dziś jedną kolumną, znajdują się w pobliżu miejscowości Pithagório.
Korynt
Korynt – do starożytnego Koryntu (Area Korinthos) dojechać można autobusem ze współczesnego miasta noszącego tę samą nazwę. To antyczne miasto, będące niegdyś stolicą rzymskiej prowincji – Grecji, ma nam do zaoferowani wiele atrakcji. W obrębie zachowanych po części murów miejskich znajdują się stadiony, gimnazja i nekropole. Najciekawszym miejscem do zwiedzania jest centrum z zachowanym forum romanum (runek rzymski) i świątynią Apollina.
Sparta
Zgodnie ze słowami jednego z władców - Likurga, owo miasto tworzyli obywatele, a nie mury. Stąd nie należy się dziwić dosyć ubogiej ilości zabytków w tej niezwykłej ze względu na swą historię miejscowości. Zachowały się jedynie położone na zboczu Akropolu ruiny teatru i fundamenty świątyni Ateny. Z późniejszych bizantyjskich budowli podziwiać możemy ulokowany na szczycie wzgórza klasztor Ossios Nikonas.
Ok. 500 m od miasta znajdują się ruiny świątyni Artemidy Orthia, gdzie spartańscy chłopcy przechodzili jeden z etapów swego jakże surowego i jakże sławnego do dziś wychowania. Wszelkie znaleziska archeologiczne obejrzeć można w niewielkim Muzeum Archeologicznym znajdującym się w centrum miasta. Ciekawą atrakcją może być także zwiedzanie Muzeum oliwek i greckiej oliwy (Museum of the Olive and Greek Olive Oil), ujawniające tajniki przetwórstwa tej niezastąpionej w Grecji rośliny. Warte zwiedzenia jest położone w odległości 5 km od Sparty bizantyjskie, niegdyś bardzo potężne miasto – Mistra.
